Categorieën
Boeken

Airbnb – Ilja Leonard Pfeijffer

Dit brengt ons op de situatie omtrent de kamerverhuur. Waar je in het geval van Nutella nog zou kunnen besluiten dat het uiteindelijk een kwestie van smaak is, omdat de overlast voor degenen die dat spul niet hun mond stoppen relatief beperkt is, is de particuliere verhuur van privéaccommodaties via Airbnb zowel voor de inwoners als voor het stadsbestuur een serieus probleem. Het geeft onacceptabel veel overlast voor de omwonenden, daar hoeven we niet over te redetwisten. Als het huis van je buren bij voortduring, het hele jaar door, bij nacht en ontij, onderdak biedt aan uitgelaten vakantiegangers die hun rolkoffers de trappen opslepen en die met niets anders rekening houden dan met hun eigen vertier, dan heb je een probleem.

Bovendien geeft het overlast in de vorm van exorbitant stijgende vastgoedprijzen. Als er met een pandje in de binnenstad goud geld kan worden verdiend, springen de handige jongens daar bovenop en het gevolg is dat een woning in het centrum voor iemand die er alleen maar wil wonen onbetaalbaar is geworden. Het gevolg daarvan is dat Amsterdammers die hier nog wonen, eieren voor hun geld kiezen, de overwaarde van hun woning gretig in hun zak steken en de overlast en de stad de rug toekeren, waarna de betreffende woning voorgoed in handen van de toeristenbusiness valt en voor bewoning onbereikbaar is geworden. Het gevolg is ontvolking. Maar u woont in Venetië. U weet daar alles van.

Ook vormt de particuliere verhuur valse concurrentie voor de hotels. Dan kunt u zeggen dat dat een probleem is van de hotels, maar dan moet ik u hardhandig corrigeren. Voor die hotels hebben we een hele santenkraam van vergunningen en regels opgetuigd voor brandveiligheid, hygiëne en noem maar op, en dat hebben we niet uit sadisme gedaan, omdat we het die hotels zo graag zo lastig mogelijk wilden maken. Al die regels hebben gegronde redenen, die uiteindelijk dienen ter bescherming van de consument en de omwonenden. De particuliere verhuur onttrekt zich aan deze regels en kan daardoor lagere prijzen rekenen dan de hotels. Het is net zoiets als wanneer u zou zeggen dat u met ziekenhuizen gaat concurreren door voor de helft van de prijs medische ingrepen aan te bieden in uw achterkamer, waar u geen last heeft van al dat toezicht en al die regels die ziekenhuizen zo duur maken. Dat is verboden, en u vindt dat ook terecht.

Wat ze dan zeggen, is dat wij niet flexibel genoeg zijn om ons aan te passen aan de nieuwe economie, peer-to-peer, deeleconomie, vraag en aanbod direct op elkaar afgestemd zonder tussenkomst van een regulerende instantie, de nieuwe wereld, de toekomst. Dat is wat wij met een technische term pure bullshit noemen. De oude economie is al problematisch en daar komt de nieuwe economie nog eens bij. De oude economie zou je kunnen samenvatten door te zeggen dat het een spel is met het doel om een zo goedkoop mogelijk product zo duur mogelijk te verkopen. De kunst is om zo min mogelijk kosten te maken voor kwaliteit en veiligheid, en de prijs zo hoog mogelijk te houden. De overheid kan daar als controlerende instantie de scherpe randjes van afhalen door minimumeisen te stellen aan kwaliteit en veiligheid. In de nieuwe economie is het spel hetzelfde, maar is de scheidsrechter afgeschaft. Dan ben je dus overgeleverd aan de cowboys. En dat is wat we nu zien gebeuren in de stad.

Want het is een leuk idee, die Airbnb, waarbij de gedachte zogenaamd is dat je als hardwerkende burger een paar zakcentjes kunt bijverdienen door een geïnteresseerde wereldburger te vinden die je vrijstaande zolderkamertje wel voor een paar dagen wil huren, maar zo werkt het natuurlijk niet. Die kleinschaligheid van de deeleconomie zoals die door Airbnb wordt verheerlijkt, is pure fictie. Het geld wordt niet verdiend door eerlijke burgers die een kamertje over hebben. Naar schatting bijna twee derde van de woningen die via Airbnb te huur worden aangeboden, is in handen van eigenaars die meerdere panden bezitten. Het geld wordt verdiend door de grote vastgoedboeven en door Airbnb zelf.

Op niet eens zo heel lange termijn leidt dit onvermijdelijk tot het scenario waarin de inwoners van de stad zich transformeren tot een dienende klasse, gevestigd in de buitenwijken, die ter beschikking staat van de toeristen in het centrum. In veel Europese steden is dat al zo. Florence en Venetië Zijn extreme voorbeelden. Ik zou ook Athene of Lissabon kunnen noemen. En in deze arme steden, die nauwelijks inkomsten genereren buiten de toeristensector, is de verleiding groot om dit scenario als een oplossing te zien in plaats van een probleem. In Amsterdam hebben we misschien nog net genoeg nevenactiviteiten naast onze toeristische roeping om ons de luxe te kunnenpermitteren om na te denken over een alternatief.

‘Zodoende is ons beleid er thans op gericht,’ vervolgde Van Tiggelen, om de particuliere kamerverhuur via Airbnb in te dammen. Het is echter nog niet zo eenvoudig om dit beleid in de praktijk vorm te geven. Om te beginnen hebben we het probleem dat het hoofdkwartier van Airbnb in San Francisco zacht gezegd niet bijzonder happig is om zijn medewerking te verlenen aan onze pogingen het probleem onder controle te krijgen. Nogal wiedes. Die zelfbenoemde filantropen van de deeleconomie hoeven alleen maar met hun vingers in hun neus achterovergeleund naar hun computerschermen te kijken om schathemeltergend rijk te worden. Zij zien geen enkele urgentie om daaraan ook maar iets te veranderen. Maar het gevolg van hun oncoöperatieve attitude is dat wij niet eens over concrete cijfers beschikken. We moeten werken met onze eigen schattingen. Laat staan dat San Francisco ons een overzichtelijk Excel-bestandje zou sturen met de adressen, huurprijzen en aantallen overnachtingen, gegevens die zij uiteraard wel degelijk hebben. Toen wij een meldplicht wilden invoeren voor particulier te huur aangeboden vastgoed, heeft Airbnb gebruikers opgeroepen om tegen ons te protesteren omdat de door ons voorgestelde maatregel buitensporig zou zijn, en een inbreuk op de privacy van de verhuurders. Het moge tekenend zijn voor hun arrogantie.

We hebben nu voor de particuliere verhuur een maximum ingesteld van zestig overnachtingen per jaar. Er wordt gestudeerd op een volledig verbod, althans in bepaalde wijken, maar dat ligt juridisch complex. In Berlijn hebben ze dat geprobeerd maar ze zijn ervan teruggekomen omdat zo’n verbod juridisch niet houdbaar bleek. En elke limitering die je aanbrengt, verzandt in het probleem van de handhaving. De bewijslast voor illegale verhuur ligt bij de gemeente. Er moet woonfraude door verhuur worden gemeld, waarna een controleur moet aantonen dat het pand niet wordt gebruikt als een echte woning. We moeten toezichthouders langs de deuren sturen. Dat kost tijd en geld en is eerlijk gezegd eigenlijk niet te doen.

Ik zou een voorstander zijn van een bewustwordingscampagne, zoals we die hebben gehad voor activiteiten die schadelijk zijn voor het milieu. Airbnb moet van dat vrolijke, onschuldige imago af. We moeten mensen ervan doordringen dat ze, zowel wanneer ze via de site een woning aanbieden als wanneer ze via de site een adresje boeken in het buitenland, meewerken aan een systeem dat door Amerikaanse kapitalisten is bedacht met zelfverrijking als enig doel en dat de sociale structuur van onze Europese binnensteden ontwricht. Ze dragen bij aan de ondergang van de goed gereguleerde en goed controleerbare hotelsector en zijn medeplichtig aan de wildgroei van een grijs, semilegaal circuit, waarin veiligheidsnormen worden genegeerd en belasting wordt ontdoken, en aan de ontvolking en uiteindelijke vernietiging van de historische stadscentra. Het lijkt lekker authentiek, logeren in een echt huis, maar uiteindelijk verandert een stad daardoor in Disneyland.